Vorig jaar verwisselden ze hun baan als managementconsultant en organisatiepsycholoog tijdelijk voor een onbetaalde, niet alledaagse vorm van ontwikkelingssamenwerking: de promotie van Ghana als vrolijk, veilig en veelzijdig land in Afrika. In augustus rolden de eerste exemplaren van hun zelfgemaakte reisgids van de pers. Tekst: Hanna Hilhorst
“Wij hebben niet bedacht dat toerisme een goede oplossing voor de armoede op het Ghanese platteland is. Dat heeft Ghana zelf gedaan”, zegt Gerard van Heusden. “Het Ghanese ministerie van toerisme, ontwikkelingsorganisatie SNV en andere Nederlandse en Amerikaanse organisaties stopten miljoenen in de bouw van guesthouses en het opleiden van gidsen. Maar wat heb je hieraan als de vliegtuigen vol toeristen vervolgens wegblijven? Anders dan bij nieuwe ziekenhuizen of scholen, blijven hotels en guesthouses leeg als je ze niet promoot. Met onze reisgids Ervaar Ghana en de oprichting van een Ghanees Verkeersbureau hopen wij daar verandering in te brengen.”
Al eerder verruilde Eva haar baan voor vrijwilligerswerk. In 2004 gaf ze vier maanden lang aids-voorlichting in het noorden van Ghana. Partner Gerard zocht haar daar op. Geroerd door de gastvrijheid van de Ghanezen en de veelzijdigheid van de natuur (van regenwoud tot woestijn), besloten ze ‘ooit nog eens iets voor het land te willen doen’. Een gemene bacterie bij Eva belemmerde echter de terugkeer naar de tropen. Voor de totstandkoming van de reisgids werkten ze daarom vanuit hun appartement in Deventer - dat tijdelijk is ingericht als uitgeverij - en hielden zij via internet en telefoon contact met het Nature Conservation Research Centre (NCRC) in Accra. Deze ontwikkelingsorganisatie draagt zorg voor de cultuur en natuur in Ghana en vertegenwoordigt dertig bestemmingen waar de lokale bevolking betrokken is bij de toeristische activiteiten en direct profiteert van de inkomsten uit rondleidingen, overnachtingen of de verkoop van flessen water. “Deze eerlijke bestemmingen hebben wij laten bezoeken door ruim honderd verschillende mensen. Zij hebben gekeken of de informatie van de NCRC klopte.”
Waar andere reisgidsen Ghana volgens Gerard en Eva slechts een halve pagina aan cultuur besteden, informeert Ervaar Ghana uitgebreid over de kernwaarden en gebruiken van het land aan de voormalige Goudkust. Daarbij staat de gastvrijheid centraal. “In ieder dorp krijg je eten, drinken en een slaapplaats aangeboden.” Hoe daar mee om te gaan, is soms best moeilijk. Beledig je een Ghanees als je hem geld toesteekt? En hoe moet je reageren als iemand om je MP3-speler of fotocamera vraagt? “Veel toeristen zullen dit ‘bedelgedrag’ afkeuren. Een Ghanees ziet de muziekspeler of camera echter niet als bezit van jou of mij, maar als bezit van de gemeenschap. Alles wordt gedeeld, en daarom kan je als toerist ook verwachten dat de Ghanezen jou geven wat je vraagt.”
Nu al bestaan er toeristenstromen in Ghana, met name richting de overblijfselen van het slavernijverledenin in Cape Coast en Elmina. Is er een kans dat de Ghanese cultuur deels verloren gaat door de ‘verwestering’ die het toerisme met zich mee brengt? Gerard knikt. “Maar aan de andere kant zal het uitblijven van toeristen ook tot gevolg kunnen hebben dat een cultuur verdwijnt. Jongeren op het platteland denken ‘wat zit ik hier in mijn rieten hutje bij mijn voorouders? Ik heb honger, ik wil werk’. En dus vertrekken ze naar de stad. Toerisme zorgt er dan juist voor dat zij economisch perspectief hebben, maar wel in hun cultuur kunnen blijven. Bovendien verwachten wij niet dat Ghana in de toekomst evenveel toeristen als de Turkse Rivièra trekt. Ons doel is bereikt als meer toeristen de ecobestemmingen weten te vinden en de lokale economie gaat draaien.”
Tot die tijd moet er nog veel gebeuren. “Het echte werk begint nu pas. Het boek moet gepromoot worden en in de boekhandels komen te liggen. Daarnaast gaan we lezingen en workshops over Ghana geven. Een betaalde baan stel ik voorlopig uit. Als je ergens aan begint, moet je het ook afmaken. Dan maar iets minder pindakaas smeren.”
De reisgids Ervaar Ghana is te koop in de boekhandel en via de websites www.bol.com en
www.ghana-verkeersbureau.nl. De opbrengst komt ten goede aan Ghana.
2009 | 